Strefa wsparcia

Emocje - książeczki po, które warto sięgnąć mając w domu przedszkolaka

Inteligencja emocjonalna to termin, który funkcjonuje w zbiorowej świadomości już od wielu lat. Nie trzeba chyba nikogo przekonywać co do wpływu kompetencji emocjonalnych na jakość relacji z innymi oraz dobrostan psychiczny.

Sfera emocji jest obszarem, którym należy zaopiekować się już od niemowlęctwa. Początkowo przyjmuje ona postać reagowania na potrzeby małego dziecka. Opiekun odpowiadając na potrzeby fizjologiczne takie jak głód i pragnienie, czy zapewniając kontakt fizyczny, bliskość, gdy dziecko tego potrzebuje, wspiera niemowlę w regulacji emocji.  Wraz z rozwojem dziecka włączany jest aspekt poznawczy i “zaopiekowanie się” przyjmuje formę nazywania emocji w chwili ich doświadczania przez dziecko. Rozwija to świadomość własnych stanów emocjonalnych, co jest ważnym krokiem do nauki konstruktywnego radzenia sobie z uczuciami. 

W kształtowaniu świadomości emocjonalnej przydatne może okazać się sięgnięcie po literaturę dla najmłodszych. Na rynku wydawniczym pojawiło się sporo wartościowych pozycji dotyczących zagadnienia emocji. 

W artykule przedstawiam Wam zestawienie książeczek dla dzieci,  po które chętnie sięgam i które chciałabym polecić rodzicom i terapeutom. Pozycje dla najmłodszych skupiają się głównie na nazywaniu emocji oraz ich behawioralnej i fizjologicznej manifestacji. W książkach dla starszych przedszkolaków i uczniów pierwszych lat szkolnych  zagadnienie emocji jest już potraktowane bardziej dogłębnie. Znajdziecie więc tu zarówno strategie radzenia sobie z emocjami jak i wyjaśnienie zależności wpływu interpretacji doświadczeń na przeżywane emocje i podejmowane działania. 

Na początek przedstawię Wam książeczki wprowadzające w tematykę świata emocji dla maluchów od ok. 2,5 do 4 roku życia.

"Co to za smutna mina" autorstwa Elisy Gehin.

Jest to pozycja bardziej do oglądania niż czytania. Książeczka interaktywna, w której dzięki naszym dłoniom możemy sprawić, że rysunkowi bohaterowie zmieniają swoje humory. Żeby tak się stało czasem musimy otwierać klapki, ciągnąc za łapki a czasem rozsunąć buzię postaci. Gwarantowana świetna zabawa. Jeszcze nie widziałam malucha, na twarzy którego nie gościł by uśmiech podczas "lektury" książeczki.

"Moja pierwsza książka - Emocje" Ch. Piroddi

Książeczka dla młodszych dzieci w wieku przedszkolnym. Przedstawione są w niej behawioralne i fizjologiczne objawy pojawiające się kiedy doświadczamy podstawowych emocji tj. radość, smutek, złość, strach.  Z związku z tym, że odbiorcą lektury są maluszki to i podane przykłady przedstawiają emocje w swojej szczytowej postaci.

A oto kilka fragmentów pochodzących z książeczki:

"Złość. Kiedy jestem zła, narasta we mnie napięcie.  Zagryzam wtedy zęby i zaciskam pięści. Chcę tupać i krzyczeć: NIE!".

"Radość. Kiedy jestem radosny, uśmiecham się szeroko. Mam ochotę skakać i wołać: HURA!".

"Czujemisie" Agaty Królik

Książeczka z minimalistyczną, ciekawą grafiką, przedstawiającą losy misia doświadczającego różnych sytuacji: czasem radosnych, a czasem smutnych, wyzwalających złość, a niekiedy smutek.

Na każdej stronie znajduje się opis jednego wydarzenia. Zadaniem młodego czytelnika jest odgadnięcie  uczucia jakiego doświadcza w danej chwili bohater. Małą podpowiedzią może być rysujący się na obliczu misia wyraz twarzy 🙂. Książeczka jest dobrym pomysłem na spędzenie miło i mądrze czasu z maluchem. Oglądanie czujących misiów można urozmaicić naśladowaniem min bohatera oraz wspólnym wymyślaniem sposobów, na jakie można by jeszcze wyrazić przedstawione uczucie. Lektura jest również  dobrym pretekstem do porozmawiania o sytuacjach, w których maluch  czuł się podobnie jak miś.

"Billy jest zły" i "Gucio się złości"

"Billy jest zły" Birgitty Stenberg i Matiego Lepp oraz "Gucio się złości" autorstwa Aurelie Chien Chow Chine to dwie pozycje dotykające zagadnienia złości.

Pierwsza z nich gości na półce mojej biblioteczki już od dobrych kilku lat i jest jedną z tych książek, po które często sięgam. Dużą wartością tej lektury jest szczegółowe przedstawienie odczuć jej bohatera. Młody czytelnik towarzyszy tytułowemu Billemu od momentu pojawienia się pierwszych oznak złości aż do jej eskalacji. Dzięki temu dziecko może empatyzować z Billym i przekonać się że wszystko z nim "w porządku", kiedy doświadcza podobnych stanów jak nasz bohater. 

Zachowanie Billego może posłużyć jako pretekst do rozmowy na temat akceptowalnych i nieakceptowalnych sposobów wyrażania złości. 

W książeczce "Gucio się złości" jesteśmy obserwatorami przygód małego jednorożca, którego grzywa zmienia kolor w zależności od doświadczanych uczuć.

Dzień, w którym autorka zaprasza nas do uczestnictwa w przygodach zwierzaka zdecydowanie nie należy do jego najlepszych. Guciowi co chwila przydarzają się sytuacje, na które jednorożec reaguje złością. Na szczęście mądry zwierzak wie jak może sobie poradzić z tym nieprzyjemnym uczuciem. Autorka książki zaprasza czytelników do wykonania ćwiczeń oddechowych razem z jednorożcem, “wyposażając” tym samym dzieci w przydatne narzędzie do wykorzystania w chwili odczuwania złości.

"Kolorowy potwór" Anny llenas

"Kolorowy potwór"  będący ostatnią z proponowanych tutaj lektur dla maluchów to przepięknie wydana książka Pop-up, która zachwyca wykonaniem. Bardzo ciekawie zrobiona książeczka skutecznie przykuwa uwagę dzieci. 

Bohater książki, kolorowy potworek "od rana czuje się dziwnie, zagubiony, oszołomiony...Nie za bardzo rozumie co się z nim dzieje". W uporządkowaniu, nazwaniu i scharakteryzowaniu przeżywanych emocji pomaga potworowi jego koleżanka. Zobaczcie w jaki prosty i działający na wyobraźnię sposób robi to dziewczynka.

"Radość jest zaraźliwa, błyszczy jak słońce, mruga jak gwiazdy. Kiedy się cieszysz, śmiejesz się i podskakujesz, tańczysz i bawisz...i chcesz się dzielić radością z innymi".

"Strach jest tchórzliwy. Ucieka i chowa się jak złodziej w ciemności. Kiedy się boisz, robisz się malutki i nieważny…. i myślisz, że nie dasz rady zrobić tego, o co cię proszą".

W moim zestawieniu znajdziecie również kilka wartościowych pozycji dla starszych przedszkolaków, od około piątego, szóstego roku życia oraz młodszych dzieci uczęszczających  do szkoły. 

Poniższe książki dogłębniej traktują zagadnienie emocji niż lektury przedstawione wcześniej, dlatego też stanowią bardzo użyteczne “narzędzie psychoedukacyjne”, z którego wiedzę mogą czerpać również dorośli.

"Uczuciometr Inspektora Krokodyla" autorstwa Susanny Isern.

Tytułowy Inspektor Krokodyl wprowadza dzieci w zawiłości świata emocji badając i analizując  zarówno emocje podstawowe takie jak: radość, smutek, złość, strach jak i kognitywne, czyli wymagające zaistnienia interpretacji poznawczej. Mamy tu między innymi zazdrość, zawiść, zaskoczenie, wstyd. Inspektor prowadząc dochodzenie nie tylko próbuje identyfikować emocje doświadczane przez  bohaterów oraz określać ich przyczyny, ale również podejmuje się ich skalowania, czyli określania poziomu natężenia emocji. W tym celu posługuje się dołączonym do książki "Uczuciometrem".  

Dużym atutem tej książki oraz tym co ją wyróżnia spośród innych pozycji dla dzieci, dotykających zagadnienia emocji, jest przedstawienie zależności pomiędzy sposobem interpretowania sytuacji, a doświadczanymi emocjami, występującymi objawami fizjologicznymi oraz podejmowanymi działaniami.  Wspomniany model funkcjonowania osobowości (wg. Alberta Ellisa), zaczerpnięty z założeń terapii poznawczo - behawioralnej jest przedstawiony w bardzo przystępny, okraszony obrazkami sposób, przez co może być zrozumiały już dla starszych przedszkolaków.

Spójrzcie sami.

Na uwagę zasługuje również wspomniany już "Uczuciometr", który uwrażliwia dzieci na fakt, że  emocje mogą mieć różne nasilenie. Od  poziomu ich intensywności   zależy Nasza zdolność do kontrolowania emocji. Autorka zauważa, że gdy emocje znajdują się na niskim poziomie wtedy łatwo je kontrolować, kiedy zaś osiągają wysokie nasilenie możemy mieć uczucie “utraty gruntu pod nogami” i tracić nad nimi panowanie. Nierzadko może to nie wyjść nam na dobre.

Pomysł na fabułę książki, w której głównym bohaterem jest inspektor, który przeprowadza śledztwo oraz ciekawe i zabawne historie  bohaterów, czynią książkę bardzo wciągająca.

Lubię wykorzystywać "Uczuciometr Inspektora Krokodyla" na zajęciach z dziećmi, gdyż dzięki tej lekturze jestem w stanie upiec dwie pieczenie na jednym ogniu: z jednej strony rozwijać wiedzę i świadomość dotyczącą emocji, a z drugiej zapewnić dzieciom miło spędzony czas. Dzieciaki są żywo zainteresowane losami bohaterów.

Na uwagę zasługuje również cykl książeczek o emocjach Wojciecha Kołyszko.

Kolekcje Pana Kołyszko mam już od wielu lat. W międzyczasie wydawnictwo GWP zdążyło zmienić okładki książek, tak więc na zdjęciach znajdziecie pozycje jeszcze w starej szacie graficznej.

Bohaterami serii jest grupka dzieci o śmiesznie brzmiących imionach: Hahania, Gryzielda, Lwisława, Lirian, Pocoryk i Fignacy, które zamieszkują turkusowy domek. W każdej z książeczek dwójka z mieszkańców domku zgłębia tajniki jednej z następujących  emocji: radości, smutku, złości, strachu, wstydu i zazdrości.

Serię można zaklasyfikować jako literaturę drogi, gdyż jej mali bohaterowie  wyruszają w podróż mającą na celu poznanie tajemnic nurtujących ich uczuć. W czasie wędrówki doświadczają różnorodnych sytuacji, dzięki którym uczą się rozpoznać i wyrażać emocje. Dzieci przekonują się, że nie ma uczuć dobrych i złych, wszystkie emocje są ważne ponieważ między innymi informują nas o zaspokojonych lub niezaspokojonych potrzebach. Dzieci na własnej skórze poznają również szkodliwie konsekwencje tłumienia uczuć. 

W końcowej części każdej z książek znajdziemy instrukcje obsługi omawianej emocji. Zawarte tu informacje dotyczą znaczenia każdego z uczuć, ich behawioralnej i fizjologicznej manifestacji oraz technik radzenia sobie z nimi.

W ramach serii został również wydany zeszyt ćwiczeń zatytułowany "Garść radości, szczypta złości" wydany w formie czarno białej książeczki. Znajdziemy w nim kolorowanki z ćwiczeniami przedstawiające mieszkańców turkusowego domku oraz garść skompensowanej, dostosowanej dla przedszkolaków  wiedzy dotyczącej emocji. 

Książce “Co się dzieje w mojej głowie? Jak zacząć z dzieckiem rozmowę o zdrowej głowie?” autorstwa Molly Petter poświęciłam oddzielny artykuł na blogu (link), tak więc tutaj jedynie pobieżnie wspomnę o tej ciekawej pozycji.

Znajdziemy w niej trzynaście krótkich rozdziałów, z których każdy zajmuje się odmiennym zagadnieniem psychoedukacyjnym. Książka w przystępny dla dzieci, wsparty ilustracjami sposób przedstawia metody dbania o higienę psychiczną. Lektura porusza m.in. tematykę akceptacji swoich mocnych i słabych stron oraz wagi podejmowania starań, w rozwijaniu umiejętności, na których nabyciu nam zależy. W “Co się dzieje w mojej głowie”, znajdziemy dużo informacji dotyczących sfery emocji:  ich roli w życiu człowieka,  specyfiki, wpływu na zachowanie oraz sposobów radzenia sobie z nimi. W książce wymienione są czynniki, które wpływają na dobre samopoczucie psychiczne. Przedstawione są przykłady zdrowych nawyków dotyczących dbania o ciało i myśli.

Każde z poruszonych zagadnień opisane jest w krótki lecz treściwy sposób i dzięki temu mieści się wraz z ilustracjami na dwóch stronach. Pozwala to utrzymać koncentrację młodszych czytelników na opisywanym temacie. Zawarte w książce treści mogą być świetnym pretekstem do rozmowy o uczuciach i lepszego zgłębienia poruszanych zagadnień. Na końcu książki znajdziemy  jeszcze wskazówki dla rodziców i opiekunów dotyczące sposobów dbania o zdrowe samopoczucie psychiczne swoich pociech.


Mam nadzieję, że przedstawione opisy zachęcą Was do sięgnięcia po powyższe lektury. Jestem ciekawa jakie jeszcze znacie wartościowe książki dotyczące tematyki emocji dla dzieci? Zachęcam do podzielenia się przykładami w komentarzach.

Zdjęcia i tekst: Marta Rokicińska

Nauka zabawy u dzieci z autyzmem - kompedium
25 stycznia 2021
Inteligencja emocjonalna to termin, który funkcjonuje w zbiorowej świadomości już od wielu lat. Nie trzeba chyba nikogo przekonywać co do wpływu kompetencji emocjonalnych na jakość relacji z innymi oraz dobrostan
14 czerwca 2020
PSpowodowany pandemią czas, który dzieci w wieku przedszkolnym spędziły w domach razem z rodzicami dobiegł końca. W wyniku rozmrażania gospodarki ponownie otwierane są przedszkola i dzieci zaczynają do nich wracać.
18 czerwca 2019
Seksualność dzieci to temat trudny, często wstydliwy i kłopotliwy, a w większości przypadków zwyczajnie kontrowersyjny. Wiele osób nie wyobraża sobie, że dzieci mogą być istotami seksualnymi. Zewsząd padają mocne słowa

Najnowsze artykuły

25 stycznia 2021

strefa-wsparcia.pl

Strona stworzona w kreatorze www WebWave.