5 gier rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne

Wysokie kompetencje emocjonalno-społeczne mają istotny wpływ na kształtowanie się poczucia wartości oraz umiejętności funkcjonowania w społeczeństwie. Niepodważalnie są one zatem istotnym predyktorem przyszłych sukcesów życiowych zarówno na płaszczyźnie osobistej jak i zawodowej.

Zdolność uświadamiania sobie doświadczanych emocji oraz ich akceptowalnego społecznie wyrażania  jak również umiejętność rozpoznawania uczuć i przyjmowania perspektywy myślenia innych (teoria umysłu) połączona z kompetencjami uważnego słuchania i współpracy przekłada się na jakość relacji osoby z innymi ludźmi.

W związku z faktem, że stymulowanie sfery emocjonalno-społecznej jest tak istotne w rozwoju młodego człowieka przedstawiam 5 gier pomagających rozwijać wspomniane kompetencje.

Przedstawione gry mogą okazać się szczególnie przydatne jeśli Wasze dziecko:

  • w złości niszczy przedmioty, bije innych, ma trudność z uspokojeniem się;

  • swoim zachowaniem sprawia przykrość bliskim i rówieśnikom;

  • ma trudność z rozumieniem zachowania ludzi: nie rozpoznaje emocji, motywów postępowania innych, ma trudność z “czytaniem mowy ciała”;

  • przejawia trudność z dostosowaniem się do pomysłów innych;

  • ma obniżone poczucie własnej wartości, jest nieśmiałe;

  • niechętnie mówi o swoich doświadczeniach i uczuciach.

Osobiście używam opisanych gier z dziećmi w normie rozwojowej jak również wykorzystuję je w pracy z wysokofunkcjonującymi dziećmi z diagnozą autyzmu i zespołu Aspergera podczas prowadzonych przeze mnie Zajęć z Treningu umiejętności społecznych.

W trakcie gry  zdarza mi się zmieniać czasami zasady, aby jak najefektywniej ćwiczyć umiejętności na rozwijaniu, których mi zależy.

Gra Nr 1 - Empatio

“Empatio” to ładnie wykonana gra, która zabiera Nas w bajkowy świat wyobraźni. Tak, tak - bajkowy, gdyż wiele kart, o których niżej mowa ma baśniowe lub mityczne konotacje. Wyobraźni natomiast używają gracze, wymyślając do kart swoją opowieść. Gra jest szalenie wciągająca. Większość dzieci, z którymi w nią grałam było “Empatio” żywo zainteresowanych.

Wyposażenie

W pudełku znajduje się zestaw kart przedstawiających postaci w różnych sytuacjach. Same osoby są pozbawione twarzy, tym samym nie wiemy jakich doświadczają emocji. Kart jest aż 64 więc mamy zapewnioną rozrywkę na wiele wieczorów. Dodatkowo do gry dołączone są tarcze do typowania emocji oraz plansza i pionki.

Gra Empatia

Zasady gry 

Jedna osoba zostaje “bohaterem”, wyciąga kartę z talii i kładzie ją na środku. Pozostałych dwóch graczy określa kim będą postaci bez twarzy przedstawione na obrazku (każdy typuje po jednej osobie) oraz, którą z nich będzie nasz bohater. Następnie bohater wymyśla historie do karty uwzględniając zaproponowane pomysły dotyczące tego, kim mogą być postaci z obrazka.

Swoją opowieść zaczyna od słów “Jak byście się czuli gdybyście…”

Po opowiedzeniu historii  zaznacza na tarczy emocję, którą by odczuwał w przedstawionej sytuacji. Pozostali gracze muszą przewidzieć jak może się czuć bohater i na swojej tarczy zaznaczają odpowiednią emocję. Ci gracze, którzy wytypowali te same uczucie co opowiadający otrzymują najwyższą ilość punktów.

Uczestniczy gry przesuwają się po planszy o tyle pól ile punktów zdobyli. Wygrywa oczywiście ten gracz, który jako pierwszy dotrze do mety.

Zalety gry

Jestem pod dużym wrażeniem “Empatio” zarówno pod względem ciekawego pomysłu jak i “pakietu umiejętności”, które można ćwiczyć mając do dyspozycji tylko jedną grę.

Gra rozwija poniższe umiejętności:

  • rozpoznawanie emocji;

  • umiejętność dostosowania się do pomysłów innych;

  • empatię/ teorię umysłu;

  • kreatywność oraz umiejętności językowe.

Karty do EmpatioRozpoznawanie emocji

Moim zdaniem jest to jedna z podstawowych edukacyjnych wartości tej gry. Gracze kształtują umiejętność nazywania emocji, które można odczuwać w określonych sytuacjach. Przypadek,  w którym gracze zaznaczają inną emocję niż bohater niesie również duża wartość edukacyjną.

Taka sytuacja może być pretekstem do wyjaśnienia faktu iż pomimo, że ludzie w określonych sytuacjach przeważnie doświadczają podobnych uczuć to w zależności od nastawienia, indywidualnych doświadczeń i preferencji mogą odczuwać odmienne emocje. Przykładowo: chłopiec dostał na urodziny książkę o dinozaurach. W zależność od zainteresowań chłopiec może być szczęśliwy (jeśli pasjonuje się dinozaurami) lub smutny (nie interesuje się i liczył na inny prezent).

Umiejętność dostosowania się do pomysłów innych osób

Tę umiejętność ćwiczą gracze wcielając się w rolę bohatera. Osoba wymyślająca  historię musi ułożyć opowiadanie uwzględniające pomysły innych graczy co do personaliów postaci z karty.

Empatia/Teoria umysłu

“Empatio”  koncentruje uwagę graczy na osobie bohatera. Uczestnicy gry znając cechy i sposób reagowania bohatera rozwijają umiejętność przewidywania (teoria umysłu) jakich uczuć mógłby on doświadczać  w określonej sytuacji.

Kreatywność oraz umiejętności językowe

W związku z faktem, że jednym z kluczowych elementów gry  jest wymyślenie historii do wylosowanej karty - gracze rozwijają umiejętność budowania ciekawej fabuły.

Po wykorzystaniu karty warto ją ponownie  włożyć do talii kart “do wylosowania”. Dzięki temu zabiegowi gracze mogą po raz kolejny w trakcie gry zmierzyć się z daną kartą i postarać się  tym razem wymyślić inną do niej historię. Zadanie to bywa niekiedy trudne do wykonania, gdyż w głowie mamy nierzadko nadal wyraźny obraz wcześniejszej wersji. Umiejętność ta może być szczególnie cenna dla dzieci wyżej funkcjonujących ze spektrum autyzmu przejawiającymi sztywności w zachowaniu i myśleniu.

Gra Nr 2 - Pytaki

Gra dzięki, której w spokojnej i przyjaznej atmosferze można poruszyć tematykę emocji oraz wzmacniać więzi rodzinne. Oczywiście w “Pytaki” nie musimy grać z tylko z osobami z rodziny. Możemy świetnie bawić się korzystając z gry z kolegami i koleżankami.  Autor podaje, że “Pytaki” to gra dla graczy od lat 4 do 104. Oczywiście młodsi gracze przy części pytań będą potrzebować pomocy dorosłych.

Wyposażenie

Czerwony woreczek mieszczący 92 żetony z pytaniami i zadaniami dla graczy, kostka emocji, zwykła kostka, karty emocji oraz pionek. Do gry dołączony jest notesik “Zapamiętnik”, w którym można zapisywać ważne informacje.

Elementy gry Pytaki

Zasady gry

Reguły gry są bardzo proste, choć odpowiedzi na pytania z żetonów nierzadko wymagają chwili do zastanowienia się.

Istnieją dwa warianty gry w “Pytaki” . Pierwszy to losowanie z woreczka żetonu (”Pytaka”) z pytaniem, na które trzeba udzielić odpowiedzi. Autor gry zadbał o odpowiedni poziom energii graczy, gdyż część żetonów wymaga od nas wykonania aktywności fizycznej. “Pytaki” nie pozwalają więc nam się nudzić ani fizycznie ani psychicznie. 😀

Niektóre “Pytaki” zawierają polecenie, aby rzucić “kostką uczuć” i wykonać zadanie dotyczące tematyki emocji.

Po jego wykonaniu przekazujemy woreczek następnej osobie.

Drugi wariant umożliwia stworzenie planszy z żetonów po, której będziemy poruszali się pionkiem. Pole, na którym staniemy - zawiera pytanie lub zadanie dla nas.

Grę  możemy skończyć w dowolnym momencie.

W “Pytakach” nie ma wygranych, ani przegranych - liczy się dobra zabawa oraz pielęgnowanie relacji z bliskimi.

Zalety gry

Pytaki“Pytaki” to świetna gra, która jak podaje autor jest idealna do budowania relacji i wzmacniania więzi rodzinnych. Ponadto gra rozwija:

  • świadomość emocjonalną;

  • komunikację: umiejętność słuchania i opowiadania;

  • kształtuje postawy empatyczne.

W celu nadania namacalnego obrazu przyczynom mojego zachwytu nad “Pytakami” poniżej podaję przykłady pytakowych pytań.

Pytaki rozwijające umiejętność empatii

“Komu z graczy dawno nie pomogłeś w niczym? Spytaj go w czym mógłbyś mi pomóc i umówcie się, kiedy to zrobisz.”

“Jak można pocieszyć osobę siedzącą po Twojej prawej stronie?”

Pytaki dotyczące  emocji

“Rzuć kostką uczuć. Powiedz, czy często zdarza Ci się robić taką minę? Z czego to wynika?”

“Rzuć kostką uczuć. Jakie to uczucie? Czy często jest obecne w twojej rodzinie? Czy podoba Ci się to?”

Pytaki rozwijające kompetencje komunikacyjne

“Jaką porę roku lubisz najbardziej i dlaczego?”

“Opowiedz graczom swoją najbardziej niebezpieczną przygodę”.

“Pytaki” pozwalają połączyć przyjemne z pożytecznym. Oprócz walorów edukacyjnych oraz relacyjnych, gra zawiera aspekt sprzyjający budowaniu pozytywnego obrazu własnej osoby (m.in dzięki pytakom w typie “Niech każdy z graczy powie co w tobie lubi”) oraz umożliwia zdobywanie doświadczeń w sytuacji ekspozycji społecznej w bezpiecznych, nieoceniajacych warunkach.

Dodatkowo gra daje możliwość pozwolenia sobie na “małe wygłupy”, odrobinę szaleństwa oraz puszczenia wodzy fantazji. 😆

Gra Nr 3 - Dixit

“Dixit” to gra przenosząca Nas w świat fantazji i symbolicznych znaczeń. Wymaga ona od graczy pracy umysłu na “wysokich obrotach”- przez co zdecydowanie nie pozwala się nudzić. W grę mogą grać już 5 letnie dzieci przy wsparciu dorosłych.

Pięknie wykonane karty, stanowiące najważniejszy element gry. Dodatkowo w pudełku, której spodnia część jest jednocześnie planszą znajdują się pionki drewniane króliczki oraz żetony do obstawiania kart.

Gra Dixit

Zasady gry

Gra ma proste zasady. W każdej rundzie jeden z graczy jest „narratorem”, co oznacza, że wybiera on jedną kartę z pośród 5 pozostałych i wymyśla do niej hasło. Hasło może być jednym słowem lub nawet zlepkiem kilku zdań np. fragmentem jakiejś piosenki, wiersza. Idea doboru hasła do karty przeważnie bazuje na skojarzeniach. Następnie narrator zakrywa kartę i kładzie ją na środku. Pozostali gracze wybierają ze swojej talii kartę najbardziej pasującą do podanego hasła. Oni również zakrywają karty i kładą je na środku. Wszystkie karty są mieszane, a następnie odkrywane.

Wreszcie dochodzimy do najważniejszego momentu!!! Gracze próbują odgadnąć, która karta należy do „narratora”. Po czym przydzielane są punkty. Narrator może na nie liczyć jeśli inni wytypowali poprawnie jego kartę. Punkty otrzymują również  ci uczestnicy, których karta została obstawiona przez innych graczy.

Jedna rada dla grających: nie należy podawać za prostego ani zbyt trudnego hasła, gdyż jeśli żaden z grających go nie odgadnie lub zrobią to wszyscy - narrator nie otrzymuje żadnego punktu.

W kolejnej rundzie mamy nowego „narratora”, nowe hasło i kolejne karty.

Zalety gry

Karty do DixitDo niewątpliwych zalet “Dixit” oprócz gwarantowanej  świetnej zabawy należy:

  • rozwijanie umiejętności myślenia symbolicznego;

  • kształtowanie umiejętności związanych z teorią umysłu.

Wymyślając hasło do karty gracze starają się wybrać takie stwierdzenie, które będzie powiązane z tym co jest widoczne na obrazku, ale nie w sposób bezpośredni. Wybranie jako hasło nazw rzeczy przedstawionych na rysunku skazuje narratora  na porażkę, gdyż najpewniej każdy z graczy obstawi jego kartę.

Premiowane jest zatem postawienie na wyobraźnię!!!  

Dzięki obserwacji przykładów podawanych przez starszych graczy, młodsze dzieci uczą się wymyślania coraz to bardziej kreatywnych i symbolicznych haseł. Pomocne jest również każdorazowe wyjaśnienie dlaczego dane hasło zostało wybrane przez narratora do danej karty. Modelowanie i objaśnianie rozwija zdolności myślenia symbolicznego. Dodatkowo dzięki takim zabiegom młodszy gracze kształtują umiejętności związane z teorią umysłu czyli przewidywaniem sposobu myślenia narratora.

Gra Nr 4 - Emojito

Emojito to jedna z nielicznych gier obecnych na rynku, która koncentruje uwagę graczy na komunikacji niewerbalnej. Ta gra to dla mnie takie “Kalambury” dotyczące sfery emocji podane w ciekawej postaci.

Bardzo często korzystam z “Emojito” w trakcie zajęć z dziećmi, gdyż pozwala mi ona przećwiczyć i utrwalać umiejętności związane z “mową ciała” w przyjemnej, zabawowej formie. Przeznaczona dla dzieci od 7 lat.

Wyposażenie

Gra zawiera karty z zabawnymi postaciami przedstawiającymi emocje. To właśnie na podstawie  tych kart gracze będą pokazywali miny, gesty oraz wydawali dźwięki obrazujące uczucia.

W pudełku znajduje się również plansza, pionki oraz tarcza do losowania formy w jakiej przedstawiona zostanie emocja.

Gra Emoijto

Zasady gry

Gracz losuje kartę ze stosu kart i w zależności od wylosowanego postoju na planszy próbuje ją przedstawić za pomocą swojej mimiki, gestów lub dźwięków czyli odgłosów, które towarzyszą danym uczuciom. Możliwe jest wylosowanie opcji, w której należy użyć obydwu form komunikacji.

Kolejnym krokiem jest wyciągnięcie 6 dodatkowych kart - wymieszanie ich z tą  wylosowaną wcześniej i rozłożenie ich wokół planszy.

Gracze próbują obstawić kartę, na której znajduje się  postać przedstawiona przez “aktora”.

Za poprawne wskazanie otrzymują po 3 pkt. “Aktor” czyli pokazujący otrzymuje po 2 pkt. za każdy głos oddany na kartę, z której emocję pokazywał (tylko do sumy 6 punktów).

Po przejściu pionka przez całą planszę gracz zdobywa kartę. Wygrywa ten kto pierwszy uzbiera 5 kart.

Zalety gry

“Emojito” w zabawowej formie pozwala rozwijać ważne umiejętności potrzebne do prawidłowego nawiązywania relacji z innymi ludźmi.

Gra rozwija umiejętności:

  • odczytywania emocji na podstawie komunikacji niewerbalnej;

  • regulacji mowy swojego ciała w trakcie kontaktu z innymi;

  • zwracania uwagi na sygnały niewerbalne w komunikacji z ludźmi.

Karty do Emoijto“Emojito” to świetna gra rozwijająca umiejętność odczytywania emocji na podstawie komunikacji niewerbalnej: mimiki, gestów oraz paralingwistyki (tonu głosu, intonacji, chrząknięć, tempa, rytmu).

Aktor czyli osoba pokazująca emocję ma zadanie jak najwierniejsze odtworzenie gestu oraz mimiki postaci z karty. Jest to o tyle istotne, iż podczas rozdania gracze mogą natrafić na kilka kart wyrażających dane uczucie np. radość. Dokładne odwzorowanie emocji: np. uśmiech, w którym odsłaniamy zęby zamiast przymkniętych ust może pomóc wytypować odpowiednią kartę.

W związku z faktem, iż gra narzuca taką wnikliwą obserwację zarówno przez pokazującego jak i odgadujących -  gracze rozwijają zdolności zwracania uwagi na komunikację niewerbalną oraz nazywania uczuć, które za nią stoją.

Dodatkowo interpretujemy jeszcze sygnały paralingwistyczne.

W przypadku doświadczanych trudności z określeniem  emocji - pomagamy młodym graczom nazwać przedstawione uczucia.

Gra jest dobrym pretekstem do omówienia innych możliwych sposobów okazywania danej emocji za pomocą naszego ciała.  Osobiście lubię łączyć granie w “Emoijto” z popularną grą “Kalambury”. W tym wydaniu 'Kalambury” dotyczy oczywiście świata uczuć, w którym dzieci  pokazują różne postawy i emocje za pomocą komunikacji niewerbalnej.

Gra Nr 5 - Emocje

Pełna emocji: dosłownie i w przenośni, gra dla dzieci w starszym wieku przedszkolnym (od 6 lat) i szkolnym.

Gra swoją formułą bardzo przypomina opisane już “Pytaki”. Tutaj również odpowiadamy na pytania zamieszczone na kartach. Tematyka obydwu gier dotyczy też  tego samego zagadnienia a mianowicie świata emocji: ich rozpoznawania i lepszego rozumienia.

Wyposażenie

W pudełku znajdziemy puzzle, które po złożeniu tworzą planszę do gry, kostkę i pionki. No i najważniejsze - karty z pytaniami lub wyzwaniami dotyczącymi sfery emocji oraz okrągłe kafelki z postaci przedstawiającymi uczucia.

Gra Emocje

Zasady gry

“Emocje” bazują na prostej idei wielu gier: rzutu kostką i poruszania się pionkiem po planszy w kierunku mety.

Grę rozpoczynamy od złożenia ładnie wykonanej, kolorowej planszy mającej formę puzzli. Rzucamy kostką i poruszamy się o tyle pól ile wskazuje liczba oczek. W grze mamy do czynienia z  trzema rodzajami pól, na których może przyjść się nam zatrzymać. “Pola specjalne” to pola, na których widnieją twarze przedstawiające emocje: lęk, złość, radość, smutek. Stając na jednym z nich  musimy wyciągnąć kartę z identyczną emocją i odpowiedzieć na pytanie lub wykonać zadanie powiązane z tym uczuciem.

Kolejne pole - ze znakiem zapytania odnosi się do kart z tym samym symbolem i zawiera pytania  dotyczące całej palety emocji. W grze są jeszcze pola nieoznaczone stając na których możemy sobie chwilę odpocząć- gdyż nie musimy mierzyć się z żadnym pytaniem.

Zalety gry

Gra Emocje wprowadza graczy w świat uczuć rozwijając następujące umiejętności:

  • rozpoznawanie uczuć;

  • poznanie akceptowalnych sposobów wyrażania emocji;

  • kształtuje postawy empatyczne.

Pytania lub wyzwania, z którymi mierzą się gracze dotyczą całej palety emocji.

W pudełku możemy znaleźć  karty:

  • wymagające od Nas nazywania uczuć i podania sytuacji, w których określonych emocji można doświadczać;

  • zaznajamiające graczy z akceptowalnymi sposobami wyrażania emocji;

  • skłaniające  do refleksji nad naszymi sposobami radzenia sobie z uczuciami;

  • pokazujące myśli i działania, które mogą towarzyszyć określonym emocjom.

Karty do gry EmocjeGra kształtuje również postawy empatyczne, gdyż część z pytań wymaga od graczy zastanowienia się nad sposobami niesienia wsparcia, pomocy oraz okazywania sympatii ludziom.

Dużą wartością gry “Emocje” jest fakt, że młodzi gracze mogą rozszerzać swoje kompetencje emocjonalno - społeczne poprzez modelowanie czyli uczenie się na podstawie obserwacji innych. Przyjmując  wariant, w którym każdy z graczy odpowiada na to samo pytanie dzieci mogą wzbogacić swoją wiedzę o doświadczenia i spostrzeżenia kolegów i koleżanek.

Zdecydowanie polecam “Emocje”. Gra jest  ładnie wykonana, nadająca tematyce emocji przyjemną, zabawową formę.

Wylosowane karty mogą być pretekstem do zgłębiania poruszanych zagadnień.

 

Przedstawione gry to moja “Wielka 5”, w którą trzeba się zaopatrzyć jeśli chcemy wspomóc dzieci w rozwijaniu kompetencji emocjonalno-społecznych. Na przestrzeni ostatnich lat rynek gier dotyczący tematyki  emocji bardzo się rozwinął i możemy znaleźć coraz więcej tego typu ciekawych gier na sklepowych półkach. Z tego powodu warto śledzić nowości wydawnicze!!!

 

Autorka tekstu - Marta Rokicińska

Wszystkie zdjęcia wykorzystane w artykule - Marta Rokicińska

Nauka zabawy u dzieci z autyzmem - kompedium
14 czerwca 2020
PSpowodowany pandemią czas, który dzieci w wieku przedszkolnym spędziły w domach razem z rodzicami dobiegł końca. W wyniku rozmrażania gospodarki ponownie otwierane są przedszkola i dzieci zaczynają do nich wracać.
18 czerwca 2019
Seksualność dzieci to temat trudny, często wstydliwy i kłopotliwy, a w większości przypadków zwyczajnie kontrowersyjny. Wiele osób nie wyobraża sobie, że dzieci mogą być istotami seksualnymi. Zewsząd padają mocne słowa
17 kwietnia 2019
“Co się dzieje w mojej głowie? Jak zacząć z dzieckiem rozmowę o zdrowej głowie?” to 32-stronicowa książeczka wydana przez wydawnictwo TADAM. Książka jest nowością wydawniczą, dotyczącą tematyki emocji autorstwa Molly

Najnowsze artykuły

17 marca 2019

strefa-wsparcia.pl

Strona stworzona w kreatorze www WebWave.